Karmniki Krakowa

Każdej zimy w Krakowie mieszkańcy miasta wywieszają dziesiątki, setki, a może nawet tysiące karmników dla ptaków. Takie źródła pokarmu pozwalają na przezimowanie ptaków w warunkach miejskich, skupiając niejednokrotnie wiele gatunków. Mapa wszystkich karminków miasta jest doskonałym obiektem badań nad ekologią ptaków zimujących w mieście. Ta tematyka jest jeszcze słabo poznana, a badania z tego zakresu są wysoce wartościowe. Zimą 2014/2015 roku zaczęliśmy budowę Mapy Karmników Krakowa. W tym roku prowadzimy już na tym poligonie badania poruszające 2 nowe zagadnienia:

Badania do których możesz się przyłączyć


Rozmieszczenie karmników na terenie Krakowa (kliknięcie punktu wyświetla informacje o karmniku).
Karmniki z przydzielonymi obserwatorami (kolor zielony) oraz bez obserwatorów (kolor czerwony)


Mapa Karmników Krakowa

Mapa Karmników Krakowa została utworzona zimą 2014/2015. Sama w sobie nie jest niczym twórczym, natomiast jest to fundament/poligon naszych badań. Zgłoszenie swojego karmnika to najprostszy sposób uczestnictwa w projekcie. Wystarczy uzupełnić formularz i wraz ze zdjęciem swojego karmnika (patrz przykładowe zdjęcia poniżej) przesłać go na adres dzikikrakow@gmail.com (istnieje również możliwość zgłoszenia karmnika telefonicznie pod numerem 539 603 698). Wkrótce po tym Twój karmnik pojawi się na mapie. W chwili zgłoszenia osoba dokarmiająca (Karmnikowy) jednocześnie wyraża chęć udostępnienia swojego karmnika do celów naukowych. Są to badania nieinwazyjne, polegające głównie na korespondencji oraz kilkukrotnej kontroli doświadczonych obserwatorów w celu wykonania obserwacji faunistycznych oraz behawioralnych. Właścicieli karmników zachęcamy równocześnie do uczestnictwa w badaniu "Przywiązanie Ptaków do Karmnika", oraz pozostałych badaniach o których można przeczytać poniżej.




Przywiązanie Ptaków do Karmnika

Każdy karmnik odwiedzają nieznane nam zgrupowania ptaków. Ptaki mogą być przywiązane do jednego karmnika, odwiedzać większą ilość karmników w okolicy lub koczować na większym obszarze w poszukiwaniu pokarmu. Ptaki działają grupowo. Gdy jeden osobnik odkryje obecność pokarmu - informuje pozostałe. Taka strategia pozwala ptakom oszczędzać energię i zwiększyć szanse na przeżycie zimy. Przypuszczamy, że na to zjawisko może wpływać obfitość pokarmu w danym karmniku, obecność zieleni dająca schronienie oraz hałas utrudniający ptakom komunikację. Dzięki miłośnikom ptaków (Karmnikowym), którzy dokarmiają ptaki w różnych częściach miasta możemy lepiej poznać ten proces. Zatem zachęcamy Was do wzięcia udziału w niniejszych badaniach. Wystarczy podczas każdego dokarmiania przeprowadzić krótką obserwację i notować ją w formularzu. Przed przystąpieniem do działania należy przecztać instrukcję. Zainteresowanych prosimy o zgłoszenie swojego uczestnictwa na adres dzikikrakow@gmail.com. Jest również możliwość listownego otrzymania formularza w formie papierowej (proszę zaznaczyć to przy zgłoszeniu). Ewentualne pytania proszę kierować mailowo lub telefonicznie pod numerem 539 603 698.




Strategia Żerowania Ptaków w Karmnikach

Kraków jest miejscem regularnego zimowania 64 gatunków ptaków (Ciach & Frohlich 2016). Około połowa z nich może bardziej lub mniej regularnie korzystać z karmników. Zauważyliśmy, że te same gatunki w różnych karmnikach zachowują się inaczej. Ptaki mogą żerować w samym karmniku, kraść z karmnika pokarm i konsumować go w bezpiecznym miejscu, żerować na pokarmie który opadł na ziemię lub korzystać z dodatkowego pożywienia często wywieszonego obok karmnika (np. kule tłuszczowe, słonina). To zachowanie nie jest do końca wyjaśnione. Z pewnością zależy ono od poczucia bezpieczeństwa ptaków, natomiast na to może wpływać wiele czynników. Przypuszczamy, że kluczowe w tym procesie jest usytowanie karmnika (bliskość krzewów w których ptaki mogą się schronić), temperatura, obecność potencjalnych drapieżników (ludzi, psów, kotów oraz ptaków drapieżnych), intensywności hałasu (który zagłusza informacje o zbliżającym się zagrożeniu) oraz stałości dostępu do pożywienia. Aby to zbadać postanowiliśmy przeprowadzić obserwacje behawioralne oraz liczenia ptaków w naszych karmnikach. W badaniach mogą wziąć udział właściciele karmników (Karmnikowi) lub obserwatorzy, natomiast muszą oni posiadać wiedzę i doświadczenie pozwalające rozpoznawać gatunki ptaków.

  • Przed podjęciem decyzji o uczestnictwie przeczytaj instrukcję
  • Jeśli zdecydujesz się na udział w projekcie poszukaj na mapie karmnika, których chciałbyś wziąć pod obserwację
  • Zgłoś swój udział na adres dzikikrakow@gmail.com wraz z podaniem kodu karmnika, który Cię interesuje
  • Wykonaj 2 kontrole terenowe (styczeń i luty) zapisując obserwacje w formularzu
  • Uzupełniając formularz najlepiej stosować "szybkie" kody gatunkowe
  • Po zakończeniu kontroli odeślij wyniki na adres dzikikrakow@gmail.com
  • Ewentualne pytania proszę kierować drogą mailową lub telefoniczną (539 603 698).





Ekologia karmników w skrócie

Wbrew pozorą ekologia ptaków zimujących nie jest wystarczająco poznana. Wiemy, że wiele gatunków jest silnie uzaleznionych od karmników. Natomiast różnorodność każdego karmnika oraz zachowanie ptaków pozostaje mało poznane. Wiele zjawisk może różnić się w zalezności od naszej działalności oraz cech karmnika takich jak:

  • budowa i miejsce wywieszenia
  • rodzaj i ilość pokarmu
  • obecność innych karmników w pobliżu
  • częstość dostarczania pożywienia
  • okoliczny krajobraz
  • rodzaj i układ zieleni przy karmniku
  • zanieczyszczenie powietrza
  • sztuczne światło
  • ruch samochodów i hałas
  • obecność psów i kotów w sąsiedztwie
  • liczba mieszkańców

Znaczenie tych cech jest niewystarczająco poznane. Natomiast prawdopodobnie wpływają one na pojedyncze ptaki lub nawet mają znaczący wpływ na całą populację. Jest wiele pytań jakie rodzą się w głowie każdemu miłośnikowi/obserwatorowi ptaków. Podstawowe z nich brzmią:

  • Co wpływa na liczbę gatunków korzystających z karmników?
  • Co wpływa na ilość ptaków przy karmnikach?
  • Jaka jest kondycja i przeżywalność ptaków przy karmnikach?
  • Czy ptaki co roku korzystają z tych samych karmników?
  • Czy ptaki przemieszczają się pomiędzy karmnikami? Jeśli tak, to jak daleko?
  • Skąd pochodzą ptaki żerujące w karmnikach?

Żeby odpowiedzieć na powyższe pytania potrzebna jest długa praca badawcza wykorzystująca różne metody naukowe (obserwacje, obrączkowanie, geoanalizy oraz narzędzia statystyczne. Jednak, aby móc zacząć tę pracę potrzebne jest zaangażowanie miłośników ptaków, którzy je dokarmiają, obserwują i dzielą się swoimi spostrzeżeniami.

Nie siedź w domu, wlącz się w naukę!

Pozornie proste metody mogą przyczynić się do nowatorskich badań.

© Sekcja Ornitologiczna KNL 2016 ; kontakt: Arkadiusz Fröhlich dzikikrakow@gmail.com ; Fabian Przepióra 539 603 698